Xây dựng nhật kí đọc sách giúp học sinh học đọc văn bản thơ mở rộng trong môn Ngữ văn 10 trung học phổ thông

Đọc được xem là “hạt nhân” của dạy học phát triển năng lực. Chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT) 2018 môn Ngữ văn quy định tỉ lệ thời lượng dành cho kĩ năng đọc là 60 - 63% trên tổng số tiết. Xuyên suốt các cấp học, ngoài yêu cầu cần đạt (YCCĐ) về năng lực đọc hiểu, chương trình còn quy định cụ thể số lượng văn bản (VB) đọc mở rộng tối thiểu HS cần phải đọc. Việc này đặt ra một thách thức lớn về phương pháp: Làm thế nào để kiểm chứng và định hướng quá trình đọc độc lập ở HS để đảm bảo YCCĐ của chương trình? Một trong những phương tiện dạy học hiện đại giúp rèn luyện năng lực đọc độc lập của HS là nhật kí đọc (NKĐ). Trên thế giới, NKĐ (Reading Journal; Learning Logs) được xác định là một phương tiện học tập tiêu chuẩn trong các các lớp trung học (Ruddell, 1999, tr 180-185). Chương trình và các bộ SGK môn Ngữ văn ở Mỹ coi trọng hoạt động đọc hơn viết, nói và nghe. Các chương sách đều có nhiều VB để đọc, ngoài hệ thống VB chính mỗi chương đều có danh mục chi tiết tài liệu đọc mở rộng. Hệ thống các VB đọc là “xương sống” của mỗi bộ sách. Theo đó, các chiến lược đọc bao gồm bước hướng dẫn sử dụng sổ tay đọc (reader's notebook), NKĐ theo trình tự cấp lớp lên cao được thiết kế chung một kiểu bố cục và cách tổ chức giúp người đọc theo dõi dễ dàng, học tập dễ dàng (Marshall, 2003). Việc vận dụng NKĐ trong dạy học đọc hiểu VB từ đó cũng được các học già dày công nghiên cứu như Aliponga (2013), Winiharti và cộng sự (2014), Cordero và cộng sự (2015), Pourhosein Gilakjani và Sabouri (2016), Apsari (2018). Ở Việt Nam, sự đổi mới quan điểm dạy học của CTGDPT 2018 đã thay đổi tư duy người dạy, định hướng rõ ràng về một phương thức học đọc cần thiết cho HS. Từ cấp tiểu học, chương trình đã quy định “kĩ năng ghi chép trong khi đọc” bằng “phiếu đọc và sổ tay” (Bộ GD-ĐT, 2018, tr 37) giúp HS được hưởng lợi rất nhiều từ công cụ học tập bắt buộc này. Mặc dù vậy, quá trình đồng bộ NKĐ ở các nhà trường phổ thông Việt Nam vẫn còn nhiều bất cập. Mô hình NKĐ vẫn chưa được nghiên cứu/sử dụng một cách có hệ thống, xuyên suốt các cấp học. Việc áp dụng rộng rãi N