Các công cụ trí tuệ nhân tạo trong giáo dục: Ứng dụng, lợi ích và thách thức đối với nhà quản lí

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục trên phạm vi toàn cầu (UNESCO, 2021; OECD, 2019). Những tiến bộ gần đây của AI, đặc biệt trong phân tích dữ liệu và hỗ trợ ra quyết định (Siemens và Long, 2011; Holmes và cộng sự, 2019), đã mở rộng khả năng ứng dụng AI không chỉ trong giảng dạy mà còn trong quản lí và điều hành các cơ sở giáo dục. AI cho phép thu thập, xử lí và phân tích dữ liệu giáo dục quy mô lớn, từ đó hỗ trợ nhà quản lí đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng thay vì kinh nghiệm chủ quan. Tại Việt Nam, chuyển đổi số trong giáo dục được xác định là một trong những định hướng chiến lược của ngành giáo dục (Thủ tướng Chính phủ, 2022; Bộ GD-ĐT, 2025). Tuy nhiên, mức độ hiểu biết và năng lực khai thác AI của GV và cán bộ QLGD vẫn còn hạn chế, trong khi các vấn đề về đạo đức, bảo mật dữ liệu, bất bình đẳng số và thiếu khung pháp lí rõ ràng tiếp tục là những rào cản đáng kể đối với việc triển khai AI trong giáo dục (Long và Magerko, 2020; Kalniņa và cộng sự, 2024; Prinsloo và Slade, 2017; O’Neil, 2016; UNESCO, 2021). Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu tổng quan về AI trong giáo dục, phần lớn các công trình trước đây chủ yếu phân loại AI theo lĩnh vực ứng dụng, cấp học hoặc xu hướng công nghệ. Chẳng hạn, Zawacki-Richter và cộng sự (2019) tập trung vào AI trong giáo dục đại học, trong khi Yim và Su (2024) tổng hợp các công cụ AI trong bối cảnh K-12. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa phân tích một cách hệ thống tác động của các công cụ AI đối với các chức năng quản lí cốt lõi như ra quyết định dựa trên dữ liệu, quản trị dữ liệu, phân bổ nguồn lực và trách nhiệm giải trình trong cơ sở giáo dục. Trong nghiên cứu này, công cụ AI được hiểu là các hệ thống hoặc ứng dụng sử dụng AI nhằm hỗ trợ hoạt động dạy học, đánh giá, hỗ trợ người học hoặc quản trị giáo dục. Khác với các tổng quan trước chủ yếu tiếp cận từ góc độ sư phạm, nghiên cứu này phân tích AI dưới lăng kính quản lí giáo dục nhằm làm rõ lợi ích, thách thức và các hàm ý quản lí của việc tích hợp AI trong nhà trường. Bài báo nhằm trả lời ba