Hoàn thiện cơ chế kiểm soát chi ngân sách địa phương: bài học từ thực tiễn và khuyến nghị cho tỉnh Luang Prabang

Cơ chế kiểm soát chi ngân sách địa phương đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo kỷ luật tài khóa, minh bạch và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài chính công. Dựa trên Mô hình "Ba Tuyến Phòng Thủ" (Three Lines of Defense Model) và các nguyên tắc quản trị công hiện đại, bài viết xây dựng khung phân tích nhằm đánh giá thực tiễn công tác kiểm soát chi của của một số địa phương của Việt Nam (Hà Nội, Hà Tĩnh) và Lào (Viêng Chăn), qua đó rút ra bài học áp dụng cho tỉnh Luang Prabang (Lào). Kết quả phân tích cho thấy, tỉnh Luang Prabang (Lào) - đang đối mặt với ba thách thức chủ yếu bao gồm: sự chồng chéo về chức năng kiểm soát giữa các cơ quan như Sở Tài chính, Kho bạc, Sở Kế hoạch & Đầu tư; hệ thống kiểm soát nội bộ yếu; và phương pháp kiểm soát thiên về "tiền kiểm", còn nặng về thủ tục, thiếu tiếp cận dựa trên rủi ro. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất một lộ trình cải cách ba giai đoạn cho tỉnh Luang Prabang: (i) Giai đoạn ngắn hạn tập trung vào việc hoàn thiện thể chế, phân định rõ ràng trách nhiệm và thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành; (ii) Giai đoạn trung hạn hướng tới đổi mới phương pháp, chuyển sang kiểm soát dựa trên đánh giá rủi ro và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; và (iii) Giai đoạn dài hạn nhấn mạnh việc hiện đại hóa hệ thống thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, tiến tới tự động hóa kiểm soát và củng cố minh bạch ngân sách. Các khuyến nghị này được thiết kế phù hợp với bối cảnh và năng lực thực tế của địa phương, nhằm hướng tới một cơ chế kiểm soát chi ngân sách hiệu lực, hiệu quả và phát triển bền vững cho tỉnh Luang Prabang.