Năng lực công nghệ thông tin, lợi thế cạnh tranh và lợi nhuận ngân hàng: bằng chứng từ các ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu này đánh giá tác động của năng lực công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), lợi thế cạnh tranh của ngân hàng (đo lường bằng chỉ số sức mạnh thị trường LERNER) và sự tương tác giữa chúng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Sử dụng dữ liệu bảng từ 31 ngân hàng trong giai đoạn 2006-2022, nghiên cứu đã áp dụng mô hình hiệu ứng cố định với sai số chuẩn cụm mạnh mẽ. Kết quả cho thấy cả năng lực ICT và lợi thế cạnh tranh đều là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng sinh lời của ngân hàng. Tuy nhiên, sự tương tác giữa hai yếu tố này lại bộc lộ tác động tiêu cực dài hạn, chỉ ra rằng ICT làm giảm lợi thế sinh lời của các ngân hàng có sức mạnh thị trường lớn. Cụ thể, lợi nhuận biên từ đầu tư ICT thấp hơn đối với các ngân hàng lớn, chiếm ưu thế so với các ngân hàng nhỏ hơn. Những phát hiện này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về cách công nghệ và cấu trúc thị trường cùng định hình hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại tại các thị trường mới nổi. Hàm ý chính sách nhấn mạnh sự cần thiết phải tối ưu hóa chiến lược ICT, thúc đẩy cạnh tranh công bằng và hỗ trợ chuyển đổi số cho các ngân hàng ở mọi quy mô