Phân tích biến động dòng chảy lưu vực sông Hiếu dưới tác động của hồ chứa sử dụng số liệu thực đo giai đoạn 1959-2024

Bài báo trình bày các kết quả phân tích định lượng biến động dòng chảy lưu vực sông Hiếu sử dụng kiểm định Mann-Kendall và Theil-Sen cho chuỗi số liệu từ 1959-2024. Trước năm 2017, dòng chảy tháng biến động mạnh, từ 10-520 m³/s tại Quỳ Châu và từ 10-810 m³/s tại Nghĩa Khánh. Kiểm định Mann-Kendall xác nhận xu thế biến đổi có ý nghĩa thống kê, độ dốc Theil-Sen thay đổi từ -0,31 đến -1,11 m³/s. Sau năm 2017, dòng chảy tháng và mùa kiệt giảm đáng kể, độ dốc Theil-Sen trong khoảng -0,08 đến -13,55 m³/s. Dòng chảy mùa lũ giảm rõ rệt, với hệ số biến đổi giảm (từ 0,30 xuống 0,16 tại Quỳ Châu, từ 0,38 xuống 0,29 tại Nghĩa Khánh). Tại Nghĩa Khánh, dòng chảy mùa lũ có xu thế giảm mạnh (-3,74 m³/s/năm) và dộ dốc Theil-Sen cho thấy dòng chảy mùa kiệt có xu hướng tăng +1,22 m³/s/năm. Giá trị nhỏ nhất của dòng chảy năm tăng đáng kể (+31,8% tại Quỳ Châu, +47,5% tại Nghĩa Khánh). Giá trị lớn nhất của dòng chảy năm giảm (-22,3% tại Quỳ Châu, -32,5% tại Nghĩa Khanh). Hệ số biến đổi dòng chảy năm giảm (-3,6% tại Quỳ Châu, -27,3% tại Nghĩa Khánh). Vai trò của hồ chứa trong việc điều tiết dòng chảy cũng được thảo luận